Hoe weet ik wanneer mijn klok toe is aan onderhoud?

Een klok kan jarenlang probleemloos lopen, waardoor onderhoud al snel naar de achtergrond verdwijnt. Toch betekent een lopende klok niet automatisch dat alles technisch in orde is. Slijtage ontstaat geleidelijk en vaak zonder direct zichtbare signalen. Een klokkenmaker ziet dit regelmatig: klokken die pas worden aangeboden wanneer de schade al verder is gevorderd. In deze blog lees je hoe je herkent dat jouw klok toe is aan onderhoud, welke signalen je serieus moet nemen en wanneer het verstandig is om een klokkenmaker in te schakelen.

Waarom regelmatig onderhoud volgens een klokkenmaker belangrijk is

Mechanische klokken bestaan uit bewegende onderdelen die voortdurend langs elkaar bewegen. Zonder onderhoud veroudert olie, hopen vuil en stof zich op en neemt de wrijving toe. Een klokkenmaker weet dat deze slijtage niet vanzelf stopt en op termijn schade veroorzaakt aan assen, lagers en tandwielen.

Onderhoud is bedoeld om:

• slijtage te beperken

• de betrouwbaarheid van de klok te behouden

• grotere reparaties te voorkomen

• de levensduur van het uurwerk te verlengen

Wie onderhoud te lang uitstelt, vergroot de kans op ingrijpender herstelwerkzaamheden.

De klok loopt anders dan voorheen

Een van de eerste signalen die een klokkenmaker herkent, is een verandering in het loopgedrag. Loopt de klok ineens sneller of juist langzamer dan normaal, dan wijst dit vaak op verhoogde wrijving of beginnende slijtage.

Let bijvoorbeeld op:

• de klok moet vaker worden bijgesteld

• de tijd wijkt dagelijks verder af

• de klok loopt onregelmatig

Afstellen alleen is in dit geval geen oplossing. Een klokkenmaker zal altijd kijken naar de oorzaak achter deze veranderingen.

Het slagwerk klinkt anders of hapert

Bij klokken met slagwerk is het geluid een belangrijke aanwijzing voor de technische staat. Veranderingen in klank of regelmaat worden door een klokkenmaker vaak direct herkend als een teken dat onderdelen niet meer soepel bewegen.

Signalen zijn onder andere:

• het slagwerk slaat niet volledig

• de klok slaat onregelmatig

• het geluid klinkt doffer of zwaarder

Dit duidt meestal op vervuiling of slijtage in het slagwerk en vraagt om onderhoud.

De klok stopt af en toe of valt stil

Een klok die af en toe stopt en na opnieuw opwinden of een kleine beweging weer loopt, geeft een duidelijk waarschuwingssignaal. Een klokkenmaker ziet dit vaak bij klokken waarbij de energie net niet meer voldoende is om het uurwerk draaiende te houden.

Mogelijke oorzaken zijn:

• verouderde olie

• vuil in lagers en tandwielen

• verhoogde wrijving door slijtage

In deze fase is onderhoud nodig om verdere schade te voorkomen.

Je weet niet wanneer de klok voor het laatst is onderhouden

Veel klokken worden geërfd of tweedehands aangeschaft, zonder informatie over het onderhoudsverleden. Voor een klokkenmaker is dit een belangrijk aandachtspunt.

Als richtlijn geldt:

• mechanische klokken hebben gemiddeld eens per vijf tot zeven jaar onderhoud nodig

• bij intensief gebruik kan dit eerder nodig zijn

Wanneer je niet weet wanneer de klok voor het laatst is nagekeken, is een controle door een klokkenmaker een verstandige stap.

Wat ziet een klokkenmaker dat jij zelf niet ziet?

Veel slijtage is niet zichtbaar aan de buitenkant van de klok. Assen kunnen inslijten, lagers kunnen ovaal worden en oude olie kan veranderen in een schurende substantie. Dit zijn zaken die alleen zichtbaar worden wanneer het uurwerk wordt gedemonteerd.

Een klokkenmaker herkent deze problemen in een vroeg stadium en kan ingrijpen voordat onderdelen onherstelbaar beschadigd raken. Juist dit voorkomt dat onderhoud later uitmondt in een grotere reparatie.

Onderhoud is meer dan alleen smeren

Een veelgehoord misverstand is dat onderhoud gelijkstaat aan het aanbrengen van olie. Een klokkenmaker zal dit nooit zonder inspectie doen.

Onderhoud bestaat onder andere uit:

• demonteren en reinigen van het uurwerk

• verwijderen van oude olie en vuil

• controleren van assen, lagers en tandwielen

• correct smeren en afstellen

• testen van loop en slagwerk

Deze werkwijze zorgt ervoor dat de klok weer stabiel en betrouwbaar functioneert.

Antieke klokken vragen extra aandacht

Bij antieke klokken is onderhoud extra belangrijk. Deze uurwerken zijn gevoeliger voor slijtage en bevatten vaak originele onderdelen die niet standaard vervangbaar zijn. Een klokkenmaker houdt hier rekening mee en stemt het onderhoud af op de leeftijd en constructie van de klok.

Te lang wachten vergroot de kans op blijvende schade en kan invloed hebben op de waarde en uitstraling van de klok.

Laat je klok tijdig nakijken door een klokkenmaker

Herken je één of meerdere signalen uit deze blog, of twijfel je over de staat van jouw klok? Dan is het verstandig om een klokkenmaker in te schakelen. Door tijdig onderhoud te laten uitvoeren, voorkom je onnodige slijtage en blijft jouw klok in goede staat. Een klokkenmaker kan beoordelen wat nodig is en welke aanpak het beste past bij jouw uurwerk. Neem contact op met Ikmaakuwklok voor meer informatie.